عبور از بحران آب با آبخیزداری و توسعه زیرساختهای نوین
یکی از روشهایی که به تقویت منابع آب کشور کمک میکند، استفاده از فنون آبخیزداری و آبخوانداری برای جمعآوری و ذخیرهسازی آب حاصل از بارندگی است.
طی سالهای گذشته، تغییرات اقلیمی و الگوهای بارش، اشکال تازهای از وقوع سیلابها را رقم زده که مخاطراتی جدی برای زیرساختها، کشاورزی و روستانشینان به همراه داشته و معیشت آنان را تحت تأثیر قرار داده است. کارشناسان معتقدند با اجرای طرحهای آبخیزداری میتوان این تهدیدها را به فرصتی برای مدیریت بحران آب بدل کرد.
غفلت چند ساله، زمینهساز بحران آب
عضو کمیته تخصصی کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و آب مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفتوگو با خبرنگاران تأکید کرد: بحران آب هیچگاه ناگهانی رخ نمیدهد، بلکه غفلتهای چند ساله زمینهساز بروز آن است.
دکتر مصطفی نوری افزود: امروز کشور با شرایطی مواجه است که بحران آب به واقعیت تبدیل شده و باید راهکارهای عملی برای عبور از این وضعیت اندیشیده شود.
وی با اشاره به اینکه حدود ۱۳۵ میلیون هکتار از وسعت ایران را عرصههای محیط زیست و منابع طبیعی تشکیل میدهد، گفت: این گستره ظرفیت بالایی برای استحصال آب دارد. پیشتر وظیفه تأمین آب بر عهده وزارت نیرو بود و تمرکز این وزارتخانه بر مصرف و فروش آب و مدیریت پشت سدها قرار داشت، اما در برنامه هفتم توسعه، سازمان منابع طبیعی نیز با اجرای طرحهای آبخیزداری وارد عرصه مدیریت منابع آب شده است.
این پژوهشگر و مدرس حوزه منابع طبیعی، راهکار اصلی رفع بحران آب را تغییر تمرکز از سدسازی به آبخیزداری و مدیریت نزدیک به طبیعت دانست و تصریح کرد: باید بارندگی و جریانهای سطحی را در زمین نفوذ دهیم تا سفرههای زیرزمینی تغذیه و پوشش گیاهی تقویت شود.
وی یادآور شد: در ایران تاکنون تمرکز بر سدسازی بوده، در حالی که بسیاری از کشورها به سمت تخریب سدها حرکت کردهاند، زیرا این سازهها مانند تشتکهای بخار عمل میکنند. بنابراین باید به جای توسعه سدها، به افزایش ذخایر آبهای زیرزمینی و پوشش گیاهی توجه شود.
نوری با اشاره به توجه ویژه برنامه هفتم توسعه به این موضوع گفت: لازم است بخش عمده اعتبارات وزارت نیرو به غنیسازی منابع آبی کشور از طریق طرحهای آبخیزداری اختصاص یابد. اگر تنها یک دهم بودجه سالانه تأمین آب صرف فعالیتهای آبخیزداری شود، منافع آن تا ۱۰ برابر برای کشور خواهد بود.
نقش لولههای پلیاتیلن در مدیریت بحران آب
کارشناسان همچنین بر اهمیت زیرساختهای نوین در کاهش هدررفت آب تأکید دارند. به گفته متخصصان، استفاده از لوله پلیاتیلن در شبکههای انتقال و توزیع آب، یکی از راهکارهای مؤثر برای مقابله با بحران آب است. این لولهها به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی، طول عمر زیاد و کاهش نشتی، امکان انتقال ایمن و پایدار آب را فراهم میکنند.
بر اساس گزارشهای فنی، بهرهگیری از لولههای پلیاتیلن در پروژههای آبرسانی روستایی و شهری، علاوه بر کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری، موجب صرفهجویی قابل توجه در منابع آبی میشود. کارشناسان معتقدند ترکیب سیاستهای آبخیزداری با توسعه شبکههای مدرن انتقال آب، میتواند مسیر عبور ایران از بحران آب را هموارتر سازد.
